24 maja 2013

Moje lektury polskie

My tu z kolegą Wiesławem, zupełnie niezależnie, jak się okazało, po wielu latach postanowiliśmy wrócić do liceum i uzupełnić stan lektur obowiązkowych z polskiego i historii. Że przypomnę wybitny tekst autorstwa kolegi o Sienkiewiczu w Przestrzeni. Wielu cytuje zmarłego niedawno profesora historii Pawła Wieczorkiewicza, który powtarzał, że ze względu na to, kto rządził polskim dyskursem historycznym i literackim po 1945 r. historię Polski powinniśmy napisać od nowa. Ja nie do końca wiem, co miał na myśli śp. pan profesor, co to znaczy to na nowo, czy to w tę, czy w tamtą stronę. Ale te lektury pomagają jasno to określić. Czytam teraz Na skraju imperium autorstwa M. Jałowieckiego i to jest po prostu arcydzieło. Albo Bobkowskiego Szkice piórkiem. No i Rodziewiczówna, czy Kossak. Wspomnienia Pawlikowskiego czy Lanckorońskiej czyta się lepiej niż jakąkolwiek powieść sensacyjną. A Mackiewicz to już w ogóle odjazd, jakich nie ma w całej literaturze światowej wszech czasów. Nie będę tu stosował wytartych chwytów retorycznych ("dlaczego nie każą tego czytać w szkole?"). Nie wiem, czy to dobrze, czy niedobrze, w końcu szkoła to nie wszystko. Może dzięki temu, że nie każą tego czytać w szkole, lekturze towarzyszy większy dreszczyk emocji i poczucie odkrywania nowego, alternatywnego świata, niezwykle kolorowego. Baśniowego wręcz. Myślę, że takiego "świata" nie ma nikt na świecie.... Poniżej, taka bez pretensji, moja lista lektur polskich, rzeczy znane i mniej znane.


Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz
Juliusz Słowacki, Król-Duch, Anhelli
Henryk Sienkiewicz, Trylogia, Quo vadis, Krzyżacy
Bolesław Prus, Lalka
Andrzej Bobkowski, Szkice piórkiem
Florian Czarnyszewicz, Nadberezyńcy (powieść)
Karol Zbyszewski, Niemcewicz od przodu i tyłu
Jędrzej Kitowicz, Opis obyczajów za panowania Augusta III
Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki
Henryk Rzewuski, Pamiątki Soplicy
Michał Kryspin Pawlikowski, Dzieciństwo i młodość Tadeusza Irteńskiego (powieść)
Michał Kryspin Pawlikowski, Wojna i sezon (powieść)
Gabriel Maciejewski, Baśń jak niedźwiedź, tom I, II, III
Gabriel Maciejewski, Atrapia
Adam Zamoyski, Polska
Włodzimierz Odojewski, Zasypie wszystko, zawieje (powieść Wołyń rok 1943)
Feliks Koneczny, Święci w dziejach narodu polskiego
Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec, Wielka gra
Piotr Wierzbicki, Myśli staroświeckiego Polaka
Walerian Meysztowicz, Gawędy o czasach i ludziach
Jan Paweł II, Dar i tajemnica
Jan Paweł II, Pamięć i tożsamość
Adolf Bocheński, Między Niemcami a Rosją
Od Niepodległości do Niepodległości. Historia Polski 1918-1989
Jerzy Dobrowolski, Wspomnienia moich pamiętników (o życiu w PRL)
Józef Mackiewicz, Kontra (powieść o antybolszewickim nastawieniu narodów wschodnioeuropejskich w czasie II wojny)
Józef Mackiewicz, Lewa wolna
Józef Mackiewicz, Droga donikąd (arcydzieło polskiej literatury XX wieku)
Józef Mackiewicz, Nie trzeba głośno mówić
Józef Mackiewicz, Fakty, przyroda, ludzie
Józef Mackiewicz, Sprawa pułkownika Miasojedowa
Maria Rodziewiczówna, Lato leśnych ludzi (powieść)
Maria Rodziewiczówna, Dewajtis (powieść)
Maria Rodziewiczówna, Między ustami a brzegiem pucharu (powieść)
Ferdynand Goetel, Czasy wojny (wspomnienia)
Ferdynand Goetel, Z dnia na dzień (powieść)
Sergiusz Piasecki, Kochanek wielkiej niedźwiedzicy (powieść-przemytnicy pogranicze polsko-rosyjskie w latach 20 XX w.)
Ferdynand Ossendowski, Lenin
Ferdynad Ossendowski, Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów
Stanisław Rembek, Ballada o wzgardliwym wisielcu oraz dwie gawędy styczniowe
Rafał Ziemkiewicz, Michnikowszczyzna (polskie życie intelektualne lata 90-te XX w.)
Zofia Kossak, Krzyżowcy, Król trędowaty, Bez oręża
Zofia Kossak, Pożoga
Zofia Kossak, Dziedzictwo
Antoni Libera, Madame (powieść-liceum lata 60-te XX w.)
Eliza Orzeszkowa, Nad Niemnem (powieść-mit powstania styczniowego-druga połowa XIX w.)
Bohdan Cywiński, Rodowody niepokornych (kształtowanie etosu polskiej inteligencji w XIX i na początku XX wieku)
Janusz Krasiński, Przed agonią, Niemoc, Twarzą do ściany (powieści-katastrofa II wojny, prześladowanie przez hitlerowców w czasie wojny i NKWD po wojnie)
Ewa Czaczkowska, Prymas Wyszyński
Ewa Czaczkowska, Ksiądz Jerzy Popiełuszko
Stefan Wyszyński, Duch pracy ludzkiej / Wszystko postawiłem na Maryję/ Zapiski więzienne
Ewa Czaczkowska, Siostra Faustyna
Roman Dmowski, Myśli nowoczesnego Polaka
Roman Dmowski, Polityka polska i odbudowanie państwa
Ewa Thompson, Trubadurzy imperium. Literatura rosyjska i kolonializm
Witold Kieżun, Drogi i bezdroża polskich przemian, Patologia transformacji (Polska po 1989 r.)
Mieczysław Jałowiecki, Na skraju imperium, Wolne miasto, Requiem dla ziemiaństwa (absolutna rewelacja)
Marek Hłasko, Piękni dwudziestoletni
Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne
Jerzy Stempowski, Eseje dla Kassandry, Od Berdyczowa do Lafitów
Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej 1887-1907
Włodzimierz Bolecki, Ptasznik z Wilna. O Józefie Mackiewiczu
Eugeniusz Małaczewski, Koń na wzgórzu
Barbara Toporska, Spójrz wstecz, Ajonie
Halina Poświatowska, Opowieści dla przyjaciela
Maria Paszyńska, Warszawski niebotyk